Home   |  Στοιχεία επικοινωνίας   |  Τοποθεσίες
Safe Infusion Therapy (EL)
 

Αλληλεπιδράσεις/ασυμβατότητες

Η διαφορά μεταξύ αλληλεπιδράσεων και ασυμβατοτήτων
Η παρασκευή των ενδοφλέβιων φαρμάκων και διαλυμάτων συνοδεύεται από τον κίνδυνο ανεπιθύμητων αντιδράσεων του φαρμάκου με άλλες ουσίες. Σε αυτό το πλαίσιο είναι σημαντική η διάκριση μιας αντίδρασης ασυμβατότητας από μια αλληλεπίδραση.

Οι αλληλεπιδράσεις συμβαίνουν μέσα στο σώμα και επομένως δεν είναι ορατές.

Σε αντίθεση με την αλληλεπίδραση, μια αντίδραση ασυμβατότητας συμβαίνει εντός ενός περιέκτη υγρού ή μιας γραμμής έγχυσης και συνήθως είναι ορατή. Αυτό το κείμενο θα εστιαστεί σε ασυμβατότητες φαρμάκων που σχετίζονται με ενδοφλέβια θεραπεία.


 

Οι δύο τύποι ασυμβατοτήτων:


1. Φυσικές αντιδράσεις
Οι φυσικές αντιδράσεις των φαρμάκων συνήθως αναφέρονται είτε σε διαχωρισμό φάσης είτε σε κατακρήμνιση, (π.χ. μετά την αραίωση αλκοολικών διαλυμάτων), λόγω μιας αλλαγής της σχέσης μεταξύ ιονισμού και μη ιονισμού και διαλυτότητας1.

Η μεταβολή μπορεί να οδηγήσει σε

  • Συνέργεια

Αυξημένη αποτελεσματικότητα φαρμάκου, διότι η συνδυασμένη δράση είναι μεγαλύτερη από το άθροισμα των δράσεων των φαρμάκων ανεξάρτητα

  • Ανταγωνισμός

Μειωμένη αποτελεσματικότητα φαρμάκου, διότι η συνδυασμένη δραση δύο ή περισσότερων παραγόντων είναι μικρότερη από το άθροισμα των δράσεων των φαρμάκων ανεξάρτητα

  • Νέα δράση

Μια δραση που κανένα από τα φάρμακα δεν παρουσιάζει από μόνο του (π.χ. τοξικότητα)

Η τιμή του pH και η ρυθμιστική ικανότητα (τιμή pKa) των διαλυμάτων έγχυσης και των φαρμάκων που χρησιμοποιούνται είναι μείζονες παράγοντες που ευθύνονται για φυσικές αλληλεπιδράσεις1.

Η κατάσταση σε ένα σχήμα έγχυσης είναι ειδική για τον συνδυασμό φαρμάκων και διαλύματος που χρησιμοποιείται. Συνήθως το φάρμακο έχει τη μεγαλύτερη επίδραση και επομένως καθορίζει την τιμή του pH του διαλύματος που εγχέεται.
Πολλά φάρμακα είναι ασθενείς βάσεις, παρούσες ως τα υδατοδιαλυτά άλατα των αντίστοιχων οξέων. Αλλαγές στην τιμή του pH στη σωλήνωση έγχυσης, π.χ. λόγω ταυτόχρονης προσθήκης ενός άλλου φαρμάκου, μπορεί να αποδεσμεύσει τις βάσεις από τα άλατά τους. Λόγω της χαμηλής υδατοδιαλυτότητας τέτοιων βάσεων, μπορεί να παρατηρηθεί κατακρήμνιση σωματιδίων (Εικ. 1).

Η διαδικασία κατακρήμνισης επηρεάζεται από τη σχετική ποσότητα των φαρμάκων που προστίθενται, καθώς και από τη ρυθμιστική τους ικανότητα. Αυτές οι εξαρτώμενες από το pH αντιδράσεις κατακρήμνισης είναι συνήθως πολύ γρήγορες και μπορεί να αναγνωριστούν εντός λίγων εκατοστόμετρων στο σύστημα σωλήνωσης έγχυσης.
Μπορεί να παρατηρηθούν οπτικά ως κρύσταλλοι, θαμπάδα ή θολερότητα (Εικ. 1+2)2. Κατακρημνίσεις που βασίζονται σε φαρμακολογικές ασυμβατότητες ευθύνονται για τον πιο συχνό σχηματισμό σωματιδίων που παρατηρείται σε σύνθετες γραμμές έγχυσης σε ΜΕΘ3.

Άλλες μη ορατές φυσικές ασυμβατότητες είναι οι αντιδράσεις μεταξύ φαρμάκων και πλαστικών υλικών (φαινόμενα προσρόφησης). Οδηγούν στην ακινητοποίηση των φαρμάκων στην εσωτερική επιφάνεια των περιεκτών έγχυσης ή γραμμών έγχυσης και επομένως ελαττώνουν τη συγκέντρωση και μειώνουν δραστικά την ποσότητα του φαρμάκου που χορηγείται στον ασθενή4.

2. Χημικές αντιδράσεις
Χημική ασυμβατότητα σημαίνει ότι το φάρμακο αποδομείται χημικά, λόγω οξείδωσης, αναγωγής, υδρόλυσης ή αποσύνθεσης.
Οι χημικές αντιδράσεις μπορούν να εκδηλωθούν μέσω θολερότητας, κατακρήμνισης και χρωματικών αλλαγών.

Κατά συνέπεια, η ποσότητα του δραστικού παράγοντα μειώνεται ή/και σχηματίζονται τοξικά παραπροϊόντα5.

Βιβλιογραφία:

1Newton 2009
2Newton 2009
3Schröder 1994
4Trissel 1996
5RCN 2005, Douglas et al. 2001, Höpner et al. 2003

Not all products are registered and approved for sale in all countries or regions. Indications of use may also vary by country and region. Product images are for reference only. Please contact your country representative for product availability and information.